Mình là một đứa vô vọng trong tình yêu.

Chẳng phải kiểu thất tình đau khổ, mà là đứa chưa từng thực sự tin vào sự lãng mạn.

Mỗi lần nhìn những cặp đôi xung quanh - cách họ nhìn nhau, cách một bàn tay tìm đến một bàn tay mà không cần suy nghĩ - mình lại tự hỏi liệu bao giờ mình có thể tìm thấy được điều đó. Cái thứ tình cảm mà chỉ tìm thấy ở một cặp đôi, cái điều mà người ta hay thề thốt với nhau rằng sẽ chẳng thể tìm được ở một ai khác. Liệu rằng thứ đó có thực sự tồn tại, hay chỉ là thứ người ta dựng lên rồi bán vé cho mình vào xem?

Tình yêu gần nhất mà mình có thể thấy là của bố mẹ. Nhưng trong tâm trí của mình từ khi còn nhỏ, bố mẹ đã ở cái giai đoạn mà sự say mê lãng mạn thời trẻ phải nhường chỗ cho sự lo toan bộn bề của cuộc sống. Đó không phải thứ tình yêu hào nhoáng mà người ta hay chụp lại và đăng lên mạng xã hội. Mà là mỗi sáng lấy quần áo trong máy giặt ra phơi. Là những bữa cơm dù bận vẫn luôn sẵn sàng lúc 12 giờ trưa để kịp xem thời sự. Hay là những lời càu nhàu vì người kia quên tắt bếp. Những thứ tẻ nhạt, lặp đi lặp lại đến phát ngán. Nhưng nếu mình yêu thứ gì đó, chẳng phải mình luôn muốn làm nó mỗi ngày sao? Mình tin rằng đó cũng là tình yêu - nhưng là thứ tình yêu của những người bạn đời đã đồng hành với nhau qua năm tháng.

Nhưng mình vấn cảm thấy thiếu một thứ gì đó. Trong tâm trí của mình, tình yêu của bố mẹ vẫn luôn ở đó, tồn tại như một thứ chẳng có điểm bắt đầu và chẳng kết thúc. Làm sao để biết được nó có thực sự bắt đầu, liệu nó có kết thúc? Phải mất bao lâu - 1 ngày, 3 tháng, hay 5 năm - để hai người chưa từng quen biết nhau có thể nhìn nhau và biết rằng đây là người mình sẽ ở cùng đến cuối, để cảm nhận được thứ mà phải đến 20 năm sau, con của họ nhìn lại và thấy được điều đó? Và để tin rằng nó sẽ tồn tại mãi mãi?

Thật khó để tự mình trả lời được những câu hỏi đó. Chúng ta, những người quan sát, thường chỉ bắt gặp những “lát cắt” tĩnh tại: một bức ảnh nắm tay, một dòng trạng thái ngọt ngào, hay một khoảnh khắc hòa hợp hiếm hoi được đóng khung kỹ lưỡng. Chúng ta nhìn vào đó và mặc định rằng đó là trạng thái vĩnh cửu của tình yêu. Nhưng tình yêu không phải là một bức tượng tạc từ đá, nó là một dòng chảy. Khi đặt một mối quan hệ vào trạng thái vận động, vào quỹ đạo của những va chạm - những lần cãi vã, những lúc chán chường hay những giai đoạn mà một người trong cuộc đi lạc khỏi quỹ đạo chung, ta mới thấy được những sự xoay vần thực sự bên trong những mảnh ghép đó. Đúng thật là chẳng ai lại đi trưng ra những lúc mình chật vật nhất cho người ngoài thấy. Mà ngẫm lại, chuyện đó cũng nên như vậy. Đó là một ranh giới vô hình, giữ gìn một sự thiêng liêng bất khả xâm phạm của sự gắn kết riêng tư, sâu thẳm giữa hai con người.

Phim có là nơi mình có thể đường hoàng nhìn ngắm vào thế giới của người khác. Ở đó, mình được thấy cách họ đối diện với những điều chẳng hề lãng mạn chút nào, thấy cách họ loay hoay xử lý những mâu thuẫn vụn vặt cho đến những biến cố lớn lao. Phim không phải là đáp án, nhưng ít nhất, nó cho mình thấy được cái dáng vẻ thật sự của tình yêu khi nó thực sự sống và chuyển động.

Nhưng mà nói đi cũng phải nói lại, tìm phim để xem cách tình yêu vận hành thực tế cũng không dễ. Các kịch bản này thường theo một công thức tuyến tính: gặp gỡ, xung đột, cao trào, giải quyết; nơi tình yêu được lý tưởng hóa bằng cách lược bỏ toàn bộ những khoảng lặng tẻ nhạt và va chạm thường nhật. Sự lãng mạn hóa quá mức này vô tình biến tình yêu thành một thực thể tĩnh tại. Tưởng rằng phim sẽ miêu tả mối quan hệ như một quá trình chuyển hóa liên tục, các nhà làm phim thường đóng khung nó trong ‘những lát cắt’ hoàn hảo.

Có một video cũng có những câu hỏi mà bản thân đang thắc mắc. Nếu có thời gian, bạn có thể xem hết, nó đã thay đổi góc nhìn của mình về cách định nghĩa một mối quan hệ.

Và tình cờ trong video có nhắc tới bộ phim mà mình muốn nói tới, bộ ba phim Before: Before Sunrise, Before Sunset, Before Midnight.Tác phẩm của Richard Linklater hiện lên như một sự phản kháng đầy tinh tế đối với lối mòn thường thấy trong những bộ phim tình cảm lãng mạn. Thay vì dựa vào các nút thắt kịch tính để thúc đẩy cốt truyện, Linklater sử dụng cấu trúc đối thoại để phơi bày sự vận động thực thụ của tình yêu qua thời gian. Bộ phim không cố gắng xây dựng những cao trào giả tạo, mà kiên trì theo đuổi sự biến đổi tâm lý của nhân vật qua từng mốc thời gian thực, nơi tình yêu được đặt trong ‘chuyển động’ của những va chạm, mâu thuẫn và cả sự bào mòn của tuổi tác.

Với mình, bộ ba phim Before là một trải nghiệm về thời gian. Nếu coi Before Sunrise (1995), Before Sunset (2004) và Before Midnight (2013) là những lát cắt, thì khi đặt chúng cạnh nhau, mình lại nhìn thấy được một quỹ đạo chuyển động hoàn chỉnh. Mỗi phần phim giống như một điểm chạm của tình yêu trên dòng thời gian vô tận: quá khứ, hiện tại, tương lai. Khi nhìn vào những lát cắt này, chúng ta phần nào thấy được cách một mối quan hệ thực sự “sống” và “thở” qua năm tháng.

Nếu có thời gian, mình sẽ viết dần cảm nhận về từng phần.